Phái đoàn Trung Quốc đã đưa ra chín đề xuất về ô nhiễm nhựa tại hội nghị INC-2

Từ ngày 29 tháng 5 đến ngày 2 tháng 6 năm 2023, phiên họp thứ hai của Ủy ban Đàm phán Liên chính phủ thuộc Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), được gọi là INC-2, sẽ được tổ chức tại trụ sở UNESCO ở Paris, Pháp, nhằm xây dựng một văn kiện quốc tế có tính ràng buộc pháp lý về ô nhiễm nhựa (ô nhiễm nhựa trong đại dương).

Phái đoàn Trung Quốc đã đưa ra chín đề xuất cho cuộc họp. Trung Quốc tin rằng mục tiêu của công cụ này có thể là bảo vệ sức khỏe con người và môi trường khỏi những tác động tiêu cực của ô nhiễm nhựa nhằm đảm bảo một tương lai tốt đẹp và bền vững hơn cho tất cả mọi người.

Nhựa là vật liệu cơ bản để đảm bảo quần áo, thực phẩm, nhà ở, giao thông và chăm sóc y tế, đồng thời có phạm vi ứng dụng rộng rãi trong kỹ thuật công nghiệp, xây dựng, nông nghiệp và các lĩnh vực khác. Nhựa không phải là chất gây ô nhiễm, nhưng do cấu trúc hóa lý ổn định, khi bị rò rỉ ra môi trường tự nhiên, chúng có thể mất hàng trăm hoặc thậm chí hàng nghìn năm để phân hủy hoàn toàn, gây ra những tác động tiêu cực lâu dài đối với đất, môi trường thủy sinh và đa dạng sinh học trên toàn thế giới. Do đó, ô nhiễm nhựa là do sự rò rỉ ra môi trường và sự tích tụ của các sản phẩm nhựa thải do quản lý kém. Về vấn đề này, cộng đồng quốc tế nên thực hiện các biện pháp cần thiết để giảm thiểu sự rò rỉ rác thải nhựa ra môi trường nhằm bảo vệ sức khỏe con người và môi trường khỏi những tác động tiêu cực của ô nhiễm nhựa.

1. Mục tiêu văn kiện:

Khi thiết lập các mục tiêu của công cụ này, không nên bỏ qua vai trò và đóng góp quan trọng của nhựa đối với xã hội và nền kinh tế con người, và nhựa nên được đặt trong toàn bộ hệ thống kinh tế - xã hội, xem xét sự phối hợp giữa kinh tế, xã hội và môi trường. Mục tiêu của văn kiện nên là cùng nhau xây dựng một tương lai bền vững và hỗ trợ sự phát triển bền vững của con người. Các biện pháp kiểm soát đối với văn kiện nên tập trung vào việc quản lý sự rò rỉ rác thải nhựa ra môi trường, đặc biệt là việc thu gom, tái sử dụng và xử lý rác thải dễ bị rò rỉ ra môi trường.

2. Nghĩa vụ cốt lõi:

Các nghĩa vụ cốt lõi của văn kiện nên giải quyết vấn đề ô nhiễm nhựa bằng cách sử dụng khái niệm vòng đời đầy đủ và tập trung vào quản lý chất thải để giảm thiểu sự rò rỉ rác thải nhựa ra môi trường, bao gồm:

1. Thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng nhựa bền vững.
2. Tăng cường thu gom các sản phẩm nhựa tái chế sau tiêu dùng, sử dụng rác thải nhựa làm vật liệu và năng lượng, đồng thời cải thiện việc tái sử dụng rác thải nhựa.
3. Tăng cường tái chế tại hộ gia đình và xử lý rác thải nhựa đúng cách để giảm thiểu sự di chuyển xuyên biên giới của chúng.
4. Tăng cường truyền thông và giáo dục công chúng để nâng cao nhận thức về việc giảm thiểu ô nhiễm nhựa.

3. Biện pháp quản lý:

Ngoài các nghĩa vụ cốt lõi, các biện pháp kiểm soát sau đây được đề xuất để tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý rác thải nhựa:

1. Thiết lập một hệ thống thu gom, tái chế và xử lý hoàn chỉnh để liên tục cải thiện tỷ lệ tái chế rác thải nhựa.
2. Đặt ra các mục tiêu tái chế cho rác thải nhựa, đặc biệt là ở cấp độ quốc gia.
3. Lập kế hoạch các biện pháp kiểm soát dòng chảy xuyên biên giới của rác thải nhựa, đặc biệt là từ các nước phát triển sang các nước đang phát triển.

4. Áp dụng cách tiếp cận tự nguyện:

Theo UNEA 5/14, cách tiếp cận để giải quyết ô nhiễm nhựa sẽ toàn diện và bao trùm, và không có cách tiếp cận nào phù hợp cho tất cả. Do đó, cách tiếp cận tự nguyện ở các giai đoạn khác của vòng đời nhựa, chẳng hạn như sản xuất và tiêu dùng, được điều chỉnh phù hợp với các hoàn cảnh quốc gia và lộ trình phát triển khác nhau, dựa trên các nghĩa vụ cốt lõi tập trung vào quản lý chất thải để giảm thiểu sự rò rỉ nhựa. Văn kiện có thể cung cấp nhiều lựa chọn tự nguyện khả thi, chẳng hạn như: các biện pháp và phương pháp quản lý phù hợp với bối cảnh quốc gia (bao gồm cơ cấu công nghiệp, chuỗi công nghiệp, trình độ phát triển kinh tế và xã hội, năng lực kỹ thuật và phương tiện thực hiện) trong các lĩnh vực sau:

1. Hạn chế hoặc cấm sản xuất và sử dụng các sản phẩm nhựa với các danh mục và mục đích sử dụng cụ thể;
2. Cấm thêm hạt nhựa vào một số sản phẩm nhất định;
3. Hạn chế một số chất phụ gia trong nhựa;
4. Khuyến khích thiết kế sinh thái cho các sản phẩm nhựa;
5. Đánh thuế đối với một số loại sản phẩm nhựa nhất định;
6. Các điều kiện sử dụng các sản phẩm thay thế nhựa;
7. Các phương pháp tái chế nhựa;
8. Thiết lập các điều kiện sử dụng và tỷ lệ nhựa tái chế;
9. Các sản phẩm nhựa xanh được chứng nhận.

Nhìn chung, có thể sử dụng kết hợp các công cụ kinh tế và thị trường để giảm sản xuất và sử dụng các sản phẩm nhựa, đồng thời tăng cường nghiên cứu và phát triển các sản phẩm thay thế.

5. Các biện pháp thực hiện:

Các biện pháp cần thiết sau đây nên được thực hiện để đảm bảo đạt được các mục tiêu và việc thực hiện suôn sẻ văn kiện.

(1) Kế hoạch hành động quốc gia và báo cáo quốc gia

Kế hoạch hành động quốc gia (NAPs) là điều cần thiết để các quốc gia xây dựng các chiến lược quốc gia, phù hợp với hoàn cảnh của họ, để giải quyết vấn đề ô nhiễm nhựa trong nước và đóng góp vào các nỗ lực toàn cầu. Do đó, văn kiện có thể yêu cầu các quốc gia phát triển các giải pháp mới và báo cáo thường xuyên theo khung thời gian đã định. Hội nghị các bên có thể thảo luận và xây dựng các định dạng cho các chương trình hành động quốc gia và báo cáo quốc gia để các quốc gia nắm thông tin.

(2) Đánh giá hiệu quả

6. Phương thức thực hiện:

Dựa trên kinh nghiệm của các MEA trước đây, việc xây dựng năng lực, hỗ trợ kỹ thuật và tài chính dành cho các nước đang phát triển sẽ quyết định trực tiếp đến việc liệu các mục tiêu của văn kiện có thể đạt được hay không.

Các phương tiện thực hiện được quy định trong văn kiện đó phải phản ánh đầy đủ các nguyên tắc của Tuyên bố Rio về Môi trường và Phát triển được đề cập trong UNEA5/14. Các nước phát triển nên cung cấp hỗ trợ tài chính và hỗ trợ kỹ thuật bổ sung, đầy đủ và có thể dự đoán được cho các nước đang phát triển, có tính đến nhu cầu của các nước kém phát triển nhất và các quốc gia đảo nhỏ đang phát triển.

7. Tăng cường nghiên cứu và phát triển trong các lĩnh vực sau:

1. Nguồn gốc, sự phát tán và tác động của nhựa và vi nhựa đối với sức khỏe con người và môi trường;
2. Tác động của việc di chuyển xuyên biên giới của rác thải nhựa đối với sức khỏe con người và môi trường;
3. Các vật liệu thay thế cho nhựa không cần thiết và gây vấn đề;
4. Đánh giá kinh tế về các công nghệ kiểm soát ô nhiễm nhựa;
5. Các công nghệ tốt nhất hiện có và các thực tiễn môi trường tốt nhất để giải quyết ô nhiễm nhựa (BAT/BEP);
6. Nguồn gốc, sự phát thải và tác động của nhựa và vi nhựa đối với sức khỏe con người và môi trường.

8. Truyền thông công chúng, nâng cao nhận thức và giáo dục:

Nâng cao nhận thức về xây dựng chính sách, truyền thông công chúng về tác động của ô nhiễm nhựa và các giải pháp thay thế, đào tạo nhân sự ở cấp kỹ thuật và quản lý, cũng như phát triển, truyền thông và thực hiện các chương trình giáo dục và đào tạo ở cấp quốc gia và quốc tế.

9. Sự tham gia của các bên liên quan:

1. Khuyến khích người tiêu dùng giảm sử dụng các sản phẩm nhựa không thể tái chế;
2. Thúc đẩy các tổ chức quốc tế cung cấp hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho các nước đang phát triển trong phạm vi khả năng của họ;
3. Khuyến khích sự tham gia của khu vực tư nhân vào máy tái chế nhựa và xử lý rác thải nhựa.